IKUSTEN IKASI

Kkö-info: Mendebaldeko Dharma praktikatzaileentzat, zer da garrantzitsuena?

Rimpoche: Badira modu ezberdinak Budismoren irakaspenetara hurbiltzeko. Baina guzti guztiak bat datoz gauza batean: azken finean bakoitzak ikasi behar duela bere kabuz. Zeregin asko dituen pertsona batek (senitartean, lanean,…) agian interesatua dago egunero praktika bat egitean. Praktika hori elikatzeko budismoari buruzko oinarrizko ezagupena nahikoa izan daiteke. Sakontzeko eta praktika zabalago egiteko nahia badago beharrezkoa da irakaspenak sakonagoki ezagutzea ohitu, trebatu arte. Baina benetako esperientzia lortzen da bakar bakarrik lortutako ezagupen hori guztia meditazioarekin konektatzen denean. Budismoa ez da bakarrik erlijio edo sinismen bat baizik eta ezagupen eremu zabala eta aberatsa. Horregatik Dharmak eskatzen du denbora luze eta ahalegina.

Kkö-info: Pertsona askok ez dute denborarik ikasketa trinko edo erretiro luzeak egiteko. Nola praktikatu eta ikasi ahal dute era egokienean bere ohiko bizitzan?

Rimpoche: Ikasketei dagokienez, beharrezkoa da Madhyamakaren, ematen dituen gaitasunen eta bere garrantziaren oinarrizko ikasketa egitea. Meditazioari dagokionez komenigarria da beti ahal dugun guztia praktikatzea. Beti izan da eta egun ere badira ikasleak meditazioa etxean praktikatzen dutenak, arrakasta handiz, erretiro luzeetara joan gabe. Lehenbiziko momentuan, funtsezkoena da oinarrizko irakaspenei buruz ahalik eta gehien jakitea, meditazioa era zuzenean egiteko gai izateko. Modu honetan jokatuz bizitza honetan praktika trinkoa egiteko baldintzak sortzen ari gara, bereziki mendebaldean zahartzaro luze bat izateko dauden baldintza egokiak aprobetxatuz.

Kkö-info: Ezagupena eskuratzeko maisuak behar ditugu zeinetan gure konfiantza jarri. Nola garatu ahal dugu konfiantza?

Rimpoche: Konfiantza ezagupenari dago lotua. Bidea ezagutu gabe ezinezkoa da benetako konfiantza edukitzea. Konfiantzak (edo fedeak) esan nahi du bidea ezagutu eta gure ezagupen horretan konfiantza izan. Biziki ikasteak konfiantza berez isurtzea dakar. Adibidez, pertsona itsu batek behar du gida bat zeinengan konfiantza jarri. Beti itsu jarraitu nahi baduzu, beti egongo zara gida baten menpe. Aitzitik, betiko gidarik nahi ez baduzu, ikusten ikasi beharko duzu. Piskanaka hasiko zara begiak irekitzen eta ikasiko duzu bidean konfiantza jartzen, bidea ikusten eta ibiltzen. Maisua behar izateak ez du esan nahi berarengandik zintzilikatu behar dugunik, itsuaurreko txakurra balitz bezala.

Kkö-info: Zer esan nahi duzu adibide honekin?

Rimpoche: Hitz egiten ari naiz Dharma aurkitzean muturreko eta sektario bihurtzen diren pertsonei buruz. Ibiltzen dira hortik mantra franelekin: OM MANI PEME HUNG. Desiratuko lukete beti haien maisuen oinetan egotea eta saiatzen dira imitatzen keinu hutsalenetan ere. Budismoaren praktikan sen ona oso garrantzitsua da. Tibeten bada esaera zahar bat hori adierazteko: “Goi mailako negozio-gizona, Dharma ikasten duenean, goi mailako praktikatzaile bihurtzen da”. Negozio-gizon batek badu ulermen praktikoa eta pentsamendu argia, eta hau oso beharrezkoa da Budismoaren praktikarako.

Kkö-info: Nola jarraitu behar diogu gure maisuari?

Rimpoche: Zure maisua errespetatu behar duzu, berarekiko esker ona sentituz. Maisu baten irakaspenak jarraitzen badituzu iraunkor izan behar duzu. Ezagupen multzo handi bat eskuratu duzunean ez duzu bizkarra eman behar. Hori egiteak ondorio txarrak ekarriko lizkizuke. Azken finean asko zor diozu pertsona horri.

Kkö-info: Nola epaitu ahal dugu maisu batek benetan dituen ahalmenak?

Rimpoche: Gai honi dagokionez esan beharra dago badagoela, batez ere mendebaldarren artean, sinismen oker bat: monje tibetar guztiek oso pertsona jakintsuak direla diona. Haien abituek txunditzen dute izugarri. Kontutan hartu behar dugu abitu horiek Tibeteko tradizio kultural batekoak direla eta horrek ez duela beti esan nahi eramaten dituenak argiegina dagoenik. Baina monje asko ez dira zinez hain jakintsuak. Egoki ikasteak ikasketa formal trinkoa eskatzen du. Gainera, heziketa osoa jaso duten Dharma praktikatzaileak, maisu gaituak izatera helduz, ez dute halabeharrez monjeak izan behar. Laikoak ere izan daitezke. Dharma ikasten dugun bitartean oztopoak ekiditeko jarri ahal dugu ahalegina irakaspenak jartzean maisua jarraitzean baino. Batek nahikoa ikasi ahal du modu egokian jokatzeko moduari buruz baita maisu inperfektu batekin ere. Ikasle bati posiblea zaio irakaspenen bizipen haundiagoa izatea bere maisuenak baino, honen bizitza irakasten dutenarekin bat ez badator. Konfiantza merezi duen maisuak behar du izan bereziki jakinduri eta errukitasun handia. Vajrayanan, gainera, maisuak argiegina behar du izan. Baldintza hauen azpian garatu ahal da konfiantza ahalmen hauek dituen maisu batekiko, baina inportantea da ere, konfiantza ikasketen bitartez garatzea.

Kkö-info: Posible al da frogatzea gurea benetan maisua badela?

Rimpoche: Vajrayana filosofiaren ezagupen osoa izanik egin ahal da egiaztapen hori. Egiaztatu ahal da bere heziketa eta jasotako transmisioak eta bere praktikaren zabaltasun maila. Unibertsitatea bezalakoa da. Jakin ahal duzu irakasle batek bere arloan duen gaitasuna, beste irakasle edo ikasleei erreferentziak eskatuz. Modu honetan batek egiaztatu ahal du maisu baten jakinduria. Baina maisuaren meditazioen kalitatea aztertu ahal da bakar bakarrik ikasleak berak meditazioa garatu baldin badu eta Dharmarekin oso ohitua badago.

Kkö-info: Zein da Mahayana, ibilgailu handia, eta Vajrayana, Diamanteren bidearen arteko konexioa?

Rimpoche: Mahayana eta Vajrayana ezin dira bereiztu, ez dira gauza ezberdinak. Vajrayanaren praktika guztiz oinarritua dago Mahayanan. Hori adibideen bitartez demostratu ahal da. Vajrayanan Budaren aspektu bati buruz meditatzen baduzu, irudikatzean bera sortzen da errukitasun eta hustasunaren arteko bereiztezintasunetik. Hustasuna ez da zulo beltza eta errukitasunak ez du esan nahi gure sentimendu emozional arruntak. Orduan zer esanahia dute zinez errukitasunak eta hustasunak? Kontzeptu biak oso zehazki daude azalduak Mahayanan. Mahayanaren oinarriak behar dituzu Vajrayanaren metodoak ulertu eta era egokian erabiltzeko. Imajina dezagun HRIH silaba agertzen dela, gogoaren benetako izaera sinbolizatzen duena. Bere azalpena, Mahayanan dago azalduta.

Kkö-info: Honek esan nahi du ez dagoela Vajrayana Mahayanaren oinarririk gabe?

Rimpoche: Bai, biak erabat bereiztezinak dira. Ez dago deus Vajrayanatik atera eta Mahayanaren ikusmen eta meditaziotik era independentean praktikatu ahal duzunik. Vajrayanaren metodoak Mahayanan daude oinarrituak eta badira ongarria bezala, garapena arintzen duena. Vajrayana tresna osagarriak eskaintzen ditu baina inoiz ez Mahayanatik bereiztuak.