BABESA

Testu hau XVI. Gyalwa Karmapak idatzi zuen babes hartzearen garrantzia eta esanahia argitu asmoz; Budaren irakaspenen oinarria eta azkena dena. Buda baten Iratzartze Perfektua adierazten duten 12 ekintzetan oinarrituz Gyalwa Karmapa jarraian erakutsiko du, nola Babesak biltzen dituen hiru ibilgailu mailakatuak edo doktrina azaltzeko hiru bideak. Gyalwa Karmapak, babeserako objektuen azalpenaren bitartez, azpimarratuko du konpromiso honek duen indarra; hori gabe berariazko esanahirik gabe geratuko litzateke-eta. Ezaugarri horien barneratze perfektuak, izan ere, iratzartzea iristea esan nahi du, hain mugagabe baita bere ulermena. Babesa gaurkotzeak gogoaren eta itxurakerien izaera burutzea dakar; eta azkenik, Bodhicittaren azalpena etorriko da, hori baita iratzartzearen esentzia bera. Jatorrizko testu tibetarra oso modu trinko eta laburrean idatzita dago. Hitz bakoitza irakaspen bat da, berez; eta erreferentzia ugari iradokitzen ditu. Ez zen alferrikakoa horrela hartu eta haien gainean meditatzea. Errespetuz, Lama Loriatsuen aurrean makurtzen naiz, Buden, Dotrinaren eta Bodhisattva bilkuraren esentzia baitira. Horrela gure maisuak, berak ere, Iratzartzearen Espiritua ernatu ondoren, hiru aro neurtezinetan elkartu zituen bildutako merituak, eta aro horien irteeran Guru gisa agertu zen, brahmanen seme, Kasyapa Budaren garaikoa. Transmigrazioaren ondorio, deva baten seme gisa jaio zen, Dampa Tok Karpo izena zuelarik. (Giza) Bizialdi batek ehun urte irauten zuelarik, bere jakituria jainkotiarraz ikusi zuen, bera agertzeko bost faktore egokiak bilduak zirela. Ikusi zuen zein izaki iratzar zitekeen Benetako Ulermen, Benetako Helburu, eta Benetako Ekintzen bitartez, eta giza itxuran jaiotzea deliberatu zuen.

BUDAREN HAMABI EKINTZAK
Budari buruz esaten da:
"Abandonatu egiten du (Tushitaren jainko esfera), umetokian sartzen da, jaio, arteetan trebatzen da, munduaz gozatzen du, uko egiten dio, txirotasuna praktikatzen du, Bodhi zuhaitzera iristen da, Mara gainditzen du, iratzartzea agertzen du, irakaspenak adierazten ditu eta sufrimendua gainditzen du".

Mundu jainkotiarrak abandonatuz, Buda umetokian sartu zen eta jaiotza baten moduan agertu zen (gizakia). Jaio zenetik, jainkoak, musika zerutiarrak lagun zituztela, bainatzera etorri zitzaizkion. Berehala jaiki zen bera, zazpi urrats egin zituen lur zabalean, eta besoa zerura begira zuela esan zuen: "Ni izango naiz mundu honetako Goienekoa".

Jaiotza hau zela eta, seinaleetan adituak ziren brahmanei galdetu zitzaien: "Enperadore unibertsala edo Buda izango da", esan zuten. Munduko arte eta diziplinetan aditu bilakatu zen, gero printzeen bizimoduari zegozkion handitasunetan bizi izan zen, erregina eta zerbitzariz inguratuta".

Orduan ulertu zuen, jauregiko atea zeharkatuta, lau ibai handien halabeharra: jaiotza, zahartzaroa, gaixotasuna eta heriotza.
Bertan behera utzi jauregiko giroa, bene-benetan uko egin eta etxegabeko bihurtu zen.

Eguerdian meditazioan jarraitu zuen, ilunabarrean Mara menderatu zuen, egunsentian benetako ezagutza orojakilea burutu eta Iratzartzea agertu zuen.

LEGEAREN GURPILAREN ABIATZE PROGRESIBOA
Benaresen, gazelen parkean, Lau Egiak (Jator edo Nobleak) adierazi zituen:

1. "Ezjakintasuna, hazi bat bezalakoa, gaixotasunaren kausa da: jatorriaren Egia".

2. "Haren fruituak grinak dira, gaixotasunaren beraren antzekoak: sufrimenduaren Egia".

3. "Sendabidea, botika baten antzera, Bidearen Egia da".

4. Daukan ahalmenagatik, Bide hau, jatorrizko kausatik eta fruitutik, gaixotasunaren gisako grinetatik, askatzen du: Etetearen Egia".

Ibilgailu handiaren praktikatzaileei zuzenduta, Bodhisattvaren irakaspenen zikloa ezagutzera eman zuen Budak, "putreak biltzen diren mendia" izeneko tokian: goi mailako pentsamendurako ikasbidea, goi mailako ezagutzarako ikasbidea eta goi mailako meditaziozko liluratzearen maisutasunaz jabetzea; baita ere maisutasun absolutua, Oinarrizko Kontzientziarena, auto ezagutzen dena eta bereizlea dena.

Modu zabal, sakon eta harrigarrian zabaldu zituen Irakaspenak: Teoria okerrei aurre eginez eta errealitatean oinarrituta, subjektu-objektu identifikazioa saihestu zuen, eta Oinarrizko Kontzientzia benetakoa erdiesteko zer egin behar zen frogatu zuen.
Ahalmen ertaineko izakientzat, ezaugarri intrinsekorik ezaren irakaspena adierazi zuen Budak.

Errukitasun mugagabea azaltzen zuten ahalmen goiagoko izakiei erakutsi zien, dualtasunari eutsi gabe Hustasunaz ordezkatzea ez zela behin betiko azalpena, eta azken ezaugarria erakutsi zien, horiek baitira Dharmadaturen jakituriaren beste alderdia, behin betiko presentazio kualifikatua. Irakaspen honi "azalpen perfektuki bikaina" esaten zaio.

Elkarren segidako hiru zikloen dotrina horrela azaltzeagatik eta bere jakituria errukitsuaren handitasunari esker, Maisu honek hainbat eta hainbat izaki jarri zituen ongizate eta zorion egoeran.

BABESA
Sei izate erreinuetako batean jaiotako izaki guzti-guztiek sekulako oinazeak dituzte euren grinengatik. Bidea galdu dute, itsu daude amildegiaren aurrean, gidatuko lituzkeen babesa ikusi ezinik. Horientzat da babesaren indarra.

Indar hori Hiru Bikainetan baino ez dago, beste inolako babes iturririk kanpoan gelditzen direlarik. Horregatik, beharrezkoa da babes hartzea Hiru Bitxi Bikainotan.

BABES HARTZEKO MODUA
Sukarrak jota bagaude, Hiru Bitxien ezaugarriei buruz ezjakin jarraitzen badugu, ezinezkoa da sukarra desagertzea. Horren arrazoia Hiru Bitxien izaeran dago:

o Buda: Argialdia, buru belarri aritzearen eta burutzapenaren azken betetze perfektua. Budaren ezaugarri dira fenomenoen funtsezko izaeraren Oinarrizko Kontzientzia eta Hitz ez dualaren bibrazioa.

o Dharma: Bidea eta honen esanahia: Etetearen Egia. Subjektu-objektu muturren narotasuna du ezaugarri, ez baitzaie atxikitzen; eta Jarduera Argitua, horrek uztarazten baititu grinak.

o Shanga: Komunitate Noblea: helburua erdiesteko ezagupen zehatza daukatenek osatzen dute. Helburua lortzeko buru belarri dabiltza, hasierako, erdi mailako eta azken ekintza bertutetsuen bidez.

Hiru babes guneen ezaugarriak ulertuta akatsik gabeko fedea sortzen da. Babesa benetako objektuonganako fedetik sortzen da, sendagai perfektua bezala jokatuz. Hori esan nahi du esaera honek: "Hiru Bitxi Bikainen Errukitasunari esker eutsita egon".
Behin Hiru Bitxien Errukitasunak eutsita zaudela, ez duzu hori sekula galtzen. Izakiei eusten dien errukitasun honek Jarduera Argieginaz hornitua dago, sekula baztertzen ez duena., subjektuaren eta objektuaren dualtasuna gainditu baitu. Horregatik, krokodiloaren matrailezurrarekin erkatzen da (askatzen ez dena).

Bihotz barruko fede hau da sendabide egokia. Bere burua konektatzen duena eta benetan babesa hartzen duenak itxi egiten ditu grinen amildegietarako bideak, sei izaki motatakoren batean sortzea dakartenak, bai zoritxarreko egoeretan, bai goreneko baldintzetan. Askapenaren Bidearen hariak behar bezala dago eutsita. Horrela, bere baitan Babesaren benetako botoa ernetzen duenak sufrimendu guztien kontrako hutsegiterik gabeko babesa aurkitzen du.

Kontzientzia hau garatuta, erabat eragiten du Babes botoaren zentzua. Ondorioz, egoera negatiboak ez dira jada halako agertzen berorren aurrean. Aldiz, kontrako baldintzak lagungarri bihurtzen dira. Gaixotasunak, deabru zakarrak, jazarpenak eta beste zenbait halako, iristen direnean, aurretik gertatutakoen ondorio gisa ikusten dira: ezjakintasunaren eraginez metatutako ekintzak. Ez dago jada izakiaren baitan sufrimendua koka daitekeen lekurik.
Ordain karmikoaren ezinbestekotasunean dagoen konfiantzari esker egoera hauek lagungarri agertzen dira.

Norbaitek, guri dagokigula, hitz ezerosoak esaten dituenean, geuregana dezagun gaitzespena eta ikus dezagun hori ona balitz bezala. Goraipamenak egiten dizkigutenean, izan dezagun konfiantza Hiru Bitxietan eta gara dezagun, batez ere, gure fedea.
Edozein gauza gertatzen dela, ona nahiz txarra, edozein gauza agertzen dela ere, hori guztia ulertu behar da gure gogoak proiektatutako interpretazio gisa. Agerpen guztien izaera proiekzio nahasia da, karmatik irteten dena. Are gehiago, ziur egonda berezko sorkuntzarik ere ez dutela, nahiz eta pentsamendu txarrak agertu, hala nola desira edo gorrotoa, izan dezagun burua hotz beroien atzetik ez joateko.

Pazientziaren bide aratzean jarraituz tinko eutsiko diogu ez itzultzeko bidearen hariari. Horretarako, babesguneen berezitasuna ezagutu behar dugu, jarrera budista eta teoria heterodoxoak bereizten dituena.

Budak horrela adierazten du: "Boto guztien existentzia irudikatu ahal ditugu, baina ez dira existitzen baldin eta babesetik pasatzen ez badira". Medita dezagun horren zentzua espiritu honetan.
Era orokor batean, laurogeita lau mila irakaspenen gorputz osoa babeseko entrenamenduan sartuta dago, irakaspen espiritualen perfekzio osoa. Dharmaren norabide bakarra babesaren erabilera da. Orientabide bakar bat hastapenetan: Iratzartze espirituaren garapen zentzua barneratzea. Orientabide bakar bat praktikaren gorputzean: erdiko mailaren zentzua barneratzea. Eta orientabide bakarra emaitzan: gertatzen den Jardun Iratzarriaren maisutasuna nork beretzat hartu. Baitarapen meditatiboaren izateko arrazoia da hau.

Budaren irakaspen guztiak babesaren integrazioan laburbiltzen direnez, ez dezagun gutxietsi duen garrantzia, are gehiago, saia gaitezen benetan meditazioaren bihotza balitz bezala edukitzen. Hori eginik zorionekoak eta Dharma santuaren esentzia sakona praktikan jartzeko gai izatera iritsiko gara.

Hausnar dezagun kausa, adibidea eta izena oinarritzen diren bitartekoaz, euskarri gorenaz: giza gorputz zoragarria bere askatasunak eta jabetzeak dauzkana eta lortzeko hain zaila dena.
Aukera paregabe hau daukagun garaian ez dezagula utzi giza izate hau alferrik galtzen, eta izan gaitezela kontziente funtsezkoaren praktikatzearen beharraz: zentzua ematen dion Dharma Santua. Gara dezagun asmo sutsu bat, sakabanatu gabe, eta berehala praktika dezagun. Hori, zergatik?

Kanpoko eta barruko fenomeno guztiak, ontzia eta esentzia, ez dira existitzen era menpeko eta baldintzatuan baino. Ez daukate izate autonomo edo errealik, ezta une batez ere. Batez ere izakien bizia iragankorra da, burbuila ur azalean bezala, eta egia da heriotzak bat-batean kolpatzen duela.

Une horretan, ez hurbileko lagunek, ez zerbitzariek, ez aberastasunek, ez ondasunek, inork ezin digu lagundu. Erdiko estadioan huts egiten dugunean, Dharmak izan ezik, ezerk ez du ezertarako balio.

Orainetik praktikatu behar dugu, ardura handiarekin. Heriotzan, karmaren indarrak ezinezkoa egiten du desirarik txikienaren gauzatzea ere. Inork ezin du galarazi kausalitate legearen dinamika ezinbestekoa betetzea. Ikusten dugu gure ekintzen heldutasun osoa eta fruitu gorena: erdipurdikoa, erdikoa edo txarra delarik ere agerikoa bihurtzen da. Asmo bertutetsu nahiz negatiboetatik sortutako ekintzek begi bistako ondorioak dituzte. Beraz, kausa (lantzeko) benetako ulermenenean oinarritutako pentsamendu positiboa da.

ZER DA BENETAKO ULERMENA?
Adimen perfektua da, kausa eta efektuen katea gaindituta, karmaren funtzionamendua garbi hautematen duena; jakinda karma hau, nirik ez dagoen lekuan ni baten existentzia onartzen duen ezjakintasunean oinarritzen dela.

Karmaren funtzionamenduari buruzko kontzientzia egoki honek bertutea ulertzera darama. Ulermen horren sorkuntza, esaten da, ekintza mental bat dela, jarraian ekintza fisikoan edo hitzezkoan adierazten dena.

Benetako ulermenak jarrera mental bat sortzen du, non gorputzaren eta hitzaren jarduna dinamika positibo batean sartzen baitira. Kausa hau irudikatzeak emaitza bat du: izate maila goragoko bat eta ziurtasun egoera bikaina lortzea.
Asmo hau, ordain karmikoaren legearen arabera, itzuli egiten du ekintza positiboa hasierara, erdira eta amaierara, eta, ondorioz, izena du: asmo positiboa.

Budak esan zuen, bederen: "Asmo hau hartzeak Dharmaren bidean kokatzen zaitu, hiru ibilgailuen arabera. Hori praktikan jartzeak askapenaren kausak eta ondorioak adierazten ditu".
Kausa eta efektua lege hutsezinezkoan oinarrituta jaiotza gorenekoen zortzi ezaugarriak zaintzen saiatuko gara: "Gaiztakeriaren baztertzeagatik: bizitza luzea; Lama ohoratzeagatik: jatorri goragokoa; meritu pilaketagatik: jabetza handiak; hitz garbiak baino ez esateagatik: sinesgarritasuna. Eta horrela jarraitzen du…". Jar ditzagun praktikan hitz fidagarriok.
Ezaugarriok dira askapenerako egokiak. Kausalitatearen legean esaten den bezala: "Kontzientzia ezarengandik sortzen den pentsamendu okerrekoa da kausa". "Egoera mental negatibo baten sorrera sei izate moten esperientzi modua da". "Esperientzi modu honi atxikitzeari samsara esaten zaio: Samsararen izatea sufrimendua da".

Nola? Fruitua aurreko kausa baten emaitza saihestezina da. Kausa, distortsio mentalak dira, errepikatzearen poderioz, fruitura eramaten dutenak: sei izate-baldintzak eta sufrimendua, nola agertuko den inola ere aurreikusi ezin dena.

Horregatik, Kagyu irakasle handiek balio handia ematen diote ordain karmikoari eta euren meditazioaren esentzia bihurtzen dute. Tematze honen arrazoia samsararen izaeran dago, ezin baititu sekula gainditu hiru sufrimendu motak.

Edozein dela ere baldintza, goiena nahiz zoritxarrekoa, jaiotza hartzen denean, bertako esperientziaren errealitateari atxikitzeak sufrimendu bilakatzen du. "Bizitza honetako sokak moztu beharra dago nahitaez".

Pentsamendu hau honela komentatzen du Mykyo Dorje Beneragarriak: "Des-atxikimenduaren esentzia Lama Loriatsuren Gorputza da". Funtsezkoa da Lamaren Gorputzaren Presentzia Noblean ezartzea, hortik etorriko baita samsararengandik aldentzea. Beneragarriak berak dio: "Errealitatea gauzatzen denean, kausa eta efektua Hustasun gisa sortzen dira". Alegia, Errealitatearen izaeraren baitan dagoela (dharmata, fenomenoen esentzia) azken izaera modua. Fenomenoetako izatea gauzatzen denean Hustasuna sortzen da kausa eta efektu gisa. Alegia, agertzeko modua izaeraren egoeraren jarioa da.

Kontzientzia egoera batean, non ilusioari atxikita ez gauden agerpenen azaleko itxuren bidez, baizik eta benetako dimentsioa antzematen dugun, egoera horretan dago fruitua: Iratzartzearen Gorputza eta Oinarrizko Kontzientzia. Kanpoko itxura zalantzan jartzen ez duen kontzientzia egoeratik, zorigaiztoko egoeren sufrimendua dator.

Budak horrela definitu zuen akatsen eta gaitasunen eremua: atxikimendu dualistaren iluntasun guztiak baztertu dituena eta bi ezagutzen jakinduria osatu duena da.

Iratzartzeak dituen ezaugarrien benetako neurria ulertzeko, abandonatzearen eta burutzapenaren bikaintasunen perfekzio gisa, oso uste sendoa ernatzen du: Buda maisu heterodoxoen gainetik dagoela onartu behar da. Orduan hartzen da babes zintzoa Maisu Aparteko honengan. Gure izate guztiarekin hartzen dugu babes, goragoko babes iturririk ez dagoen ziurtasunarekin, hortik aurrera beste aterperik bilatu gabe. Babeserantz bideratzea lau elementu beharrezkoak dituzularik, babes behar bezala egokitua da.

Baliagarria eta kaltegarria zer den ulertu eta, hortik, behin betikoz samsaratik askatzeko helburua izateari "gogoa Dharmarantz jiratzea" deitzen zaio. Jarraian, Dharma horrek Dharma erreala izatera iritsi behar du, esan nahi baita, bidea. Horretarako, gure izatearen jarioan, Iratzartzearen espiritu ederraren bi alderdiak praktikatu behar dira. Horren azalpen zabala nahi bada, Kadampa tradizioaren "Sei Obrak"-era joko dugu, edo Tsongkhapa jaunaren "Bide Handi graduala" delakora, edo are gehiago Gampopa paregabearen "Bitxia, askapenaren apaindura"-ra.

Labur esanda, Iratzartzearen Espirituak (Bodhicitta) bi alderdi ditu: erlatiboa eta azkena. Alderdi erlatiboa Maitasun altruistak eta Errukitasunak osatzen dute. Nahia eta aplikazioa ere bada. Nahiaren espiritua, honoko ideiaren garapena da: " izaki guztien ontasunaren oroitzapenagatik, nire ama izan direla dakidalarik, orojakintza egoera iritsaraziko diet".

Aplikazio espiritua: orojakintza lortzeko desioari eustea da, Dharmaren praktikak dituen alderdi guztiekin konprometituz. Abiarazte hau hiru mailatan egiten da: pertsonala, bodhisattva eta tantrikoa.

Askapen pertsonalerako bidearen esentzia uko egitea da, hiru faseen bitartez: prestaketa, praktika bera eta amaiera. Bodhisattvaren bidearen esentzia errukitasuna da, hiru faseen bitartez: prestaketa, praktika bera eta amaiera. Bide tantrikoaren esentzia kontzientzia aratza da, hiru faseen bitartez: prestaketa, praktika bera eta amaiera. Bide bakoitzaren zehaztasuna bide bakoitzean landu beharrekoan dago. Bide bakoitzaren berezitasunak hurrenez hurren dira abandonatzea, eraldatzea eta ezagutzea. Heldutasun betean ezaugarri hauen fruitua Azken Iratzartzearen espiritua da: sorrerarik gabea, amaierarik gabea, pentsaezina, guztiz garbia, Argitasun Distiratsua.

Laburbilduz, hau da fenomenoen esferako Oinarrizko Kontzientziaren izaeraren (dharmadatu) benetako burutzapena, adierazpen eta arrazoitze oro gainditzen duena, eta ohiko adierazpen bitartez integratzetik ere haratago dagoena.
Iratzartzea iristeko espiritu zoragarri honi diogun atxikimenduagatik, edozein delarik ere bere adierazpen praktikoa, emaitza bete egiten da: praktikatzaileak bidean jarraitzen du, altxor agortezina izatera iritsi baita. Shantidevak horixe azaltzen du Bodhisattven jokabideari buruzko sarreran:
"Norbaitek asmo hau behar bezala bere egiten duenean,
Une horrexetatik, nahiz eta lo egon edo arduragabetuta,
Etenik gabeko meritu indar bat sortzen da, espazioaren antzekoa".

BODHISATTVA BOTOAREN GAINBEHERA ERAGITEN DUTEN KAUSAK BAZTERTZEA
Botoaren ezeztatzea gertatzen da, azken batean, izaki bat mentalki baztertzen dugunean eta iratzartze espirituaren bidetik aldentzen garenean.

Horiez gain kontuan hartu behar dira lau ekintza positiboak eta euren kontrakoak, eta hemezortzi urratze oinarrizkoak. Hori dena azaltzeak luze joko luke hemen. Nahi izanez gero, aipatu erreferentzia obretan xehe-xehe azalduta dago zer baztertu behar den eta zer praktikatu behar den, erantzun apartekoa eskaintzen baitiote honi.

Lan honek oinarrizkoa izatea zuen xede, azalpen luzerik gabekoa. Hemen ez dago adimen goreneko izaki aratzentzat ikasgairik, baina ez ditu eraginik gabe utziko gogo maila apalagokoak, esate baterako ni neu. Eta azterketa fin baten bitartez, litekeena da Irakaspenarekin bat datorrela aurkitzea.